Patchbay in je thuisstudio: wat is het en heb je er een nodig?

Een patchbay brengt alle in- en uitgangen van je studio-apparatuur naar één paneel aan de voorkant van je rack, zodat je met korte kabeltjes bepaalt welk signaal waarheen gaat. Het klinkt als iets voor grote studio’s, maar zodra je een paar stukken outboard, een synth of twee en een kleine interface combineert, verdient zo’n paneel zichzelf terug in tijd en ergernis.

Wat is een patchbay precies?

Een patchbay is in de basis niets meer dan een rij jacks aan de achterkant die één-op-één doorverbonden zijn met een rij jacks aan de voorkant. Een standaard model van 1 rack-unit hoog voor een 19 inch rack heeft 48 aansluitpunten: 24 boven en 24 onder. De uitgangen van je preamp, de ingangen van je compressor, de in- en uitgangen van je interface: alles sluit je één keer netjes aan de achterkant aan en daarna kom je er niet meer aan.

Het routen gebeurt aan de voorkant met korte patchkabels. Vergelijk het met een rangeerterrein voor treinen: alle sporen lopen erdoorheen en met een paar simpele wissels stuur je elke trein het gewenste spoor op, zonder nieuwe rails te leggen. Het grote voordeel is dat alle in- en uitgangen permanent aangesloten blijven. Geen gehang met een zaklamp achter het rack, minder slijtage op jacks en kabels, en minder foutjes omdat je ziet wat je prikt.

» Bekijk alle patchbays

Een voorbeeld van een patchbay: de ART P48

Wanneer heb je er een nodig?

Heb je een audio interface, een microfoon en doe je de rest met plug-ins? Dan kun je de aanschaf gerust uitstellen, want dan is een patchbay vooral een duur plankje met gaatjes. Het omslagpunt ligt bij ‘outboard’, dus allerlei externe effecten, processors enzovoort. Zodra je een losse preamp, compressor of EQ in huis hebt die je niet altijd op dezelfde plek in de keten wilt, begint het geklooi: de microfoonkabel moet vandaag rechtstreeks de interface in, maar morgen via de preamp en compressor naar een line-ingang.

Hetzelfde geldt als je synths en andere bronnen op een kleine interface met twee ingangen moet aansluiten. Dus met bijvoorbeeld drie synths, een drumcomputer en een microfoon zit je bij elk spontaan idee eerst achter je bureau met kabels te rommelen. Met een patchbay blijft alles gewoon aangesloten en kies je aan de voorkant in enkele seconden welke bron op ingang 1 en 2 staat*. De vuistregel: moet je regelmatig apparaten omprikken, dan is het tijd voor een patchbay.

*Kleine disclaimer hierbij: bij het patchen van microfoons via een TRS-patchbay is er bij gebruik van fantoomvoeding kans op schade. Een TRS-plug sluit de contacten (tip/ring/sleeve) kort tijdens het insteken en uithalen. Als er 48V fantoomvoeding op de lijn staat, kan deze kortsluiting microfoons (vooral ribbons) of preamps beschadigen. Eerst fantoom uitzetten dus. Daarnaast kunnen mics en line-apparaten niet zomaar dezelfde ingang delen zonder de gain en mic/line-schakelaar op de interface aan te passen. Dat laatste is overigens niet gevaarlijk als je het vergeet.

» Uitbreiden van je interface: meer in- en uitgangen mogelijk?
» Doe de Interactieve Keuzehulp Audio interface

Een patchbay met LED-display: dat scheelt labeltjes plakken

Zo bekabel je een patchbay

Eerst de connectorkeuze. De twee gangbare gebalanceerde types zijn 6,3 mm TRS-jack en TT (bantam). TT is een stuk compacter, waardoor er veel meer aansluitingen in dezelfde rackruimte passen, maar het vraagt om aparte, kleinere patchkabels. Voor een thuisstudio met een handvol apparaten is 6,3 mm meestal de logische keuze; pas bij een berg gear en weinig rackruimte wordt TT interessant. Er bestaan overigens ook varianten met D-sub-connectoren of soldeerpunten aan de achterkant.

Daarna het echte werk, eerst op papier. Schrijf alle in- en uitgangen van je apparaten op en bepaal per paar de standaardroute: uitgang bovenaan, bijbehorende ingang er recht onder. Interface-uitgangen boven monitor-ingangen, preamp-uitgang boven compressor-ingang, enzovoort. Omdat achter- en frontjack één-op-één corresponderen, is dat schema meteen de handleiding voor de achterkant én het label voor de voorkant. Stel per kanaal de modus in en plak labels, want over drie maanden weet je niet meer wat jack 17 was.

» Bekijk alle pro audio patchkabels

Normalled, half-normalled en thru: zo werkt de routing

De gangbare afspraak: de bovenste rij bevat de uitgangen van je apparaten, de onderste de ingangen. Het signaal ‘valt’ dus van boven naar beneden. Zonder één patchkabel aan de voorkant draait je studio al in zijn standaardstand, want een patchbay verbindt een bovenste en onderste jack meestal intern. Hoe die verbinding zich gedraagt als je een plug in de voorkant steekt, bepaalt de modus.

Bij normalled (full-normal) verbreekt een plug in de bovenste óf onderste frontjack die verbinding, wat gebruikelijk is voor microfoonlijnen. Half-normalled is de modus waar je het meeste aan hebt en vaak de fabrieksinstelling. Een plug in de bovenste jack tapt het signaal af terwijl de interne verbinding blijft bestaan: een kopie om mee te luisteren of naar een tweede apparaat te sturen. Een plug in de onderste jack verbreekt de verbinding en vervangt het signaal. Kort gezegd: boven aftappen, beneden vervangen.

Dan is er nog thru: boven en onder hebben niets met elkaar te maken en dragen elk hun eigen signaal, bedoeld voor bronnen die je toch altijd met de hand routet. Omschakelen verschilt per model: bij de ene patchbay zit per kanaal een schakelaartje op het frontpaneel, bij de andere draai je een printplaatje om. Daarvoor moet het frontpaneel eraf, al kan de unit zelf in het rack blijven zitten.