Wat is het nut van een DJ-controller met gebalanceerde uitgangen?

Gebalanceerde uitgangen op een DJ-controller, zoals XLR of 6.3 mm TRS jack, zijn er niet om je mix beter te laten klinken, maar om storing en brom buiten de deur te houden op weg naar de speakers. Thuis merk je er met een korte kabel weinig van. Op het podium wel.

XLR

In het kort: zo zit het

Een kabel is eigenlijk een lange antenne: hij vangt onderweg storing op van lampen, stroomkabels en telefoons. Bij een gewone uitgang (RCA) hoor je die storing als ruis of brom. Bij een gebalanceerde uitgang (XLR of 6.3 mm TRS jack) wordt dat opgeheven. Thuis, met een kabel van een paar meter tussen je controller en je speakers, merk je weinig van dat verschil, maar op het podium, met langere kabels wel. Let op: beide apparaten moeten gebalanceerde in-/uitgangen hebben, anders heeft een gebalanceerde kabel geen zin.

» Gebalanceerde en ongebalanceerde aansluitingen uitgelegd
» Bekijk alle XLR-kabels

Ongebalanceerde 6.3 mm jack-kabels (TS)

Wat een gebalanceerde uitgang anders doet

Een ongebalanceerde kabel, zoals een gewone tulpkabel, heeft twee geleiders: signaal en massa. Alles wat die kabel onderweg oppikt aan storing, van dimmers, voedingen of de telefoon naast je controller, komt gewoon mee de speaker in. Er is niets dat het eruit haalt.

Een gebalanceerde verbinding echter (XLR of 6.3 mm jack TRS) werkt met drie geleiders: twee signaaladers en een afscherming.

De ontvangende kant van een gebalanceerde kabel kijkt alleen naar het verschil tussen die twee aders. Storing die onderweg op de kabel landt, komt op beide aders vrijwel gelijk terecht en valt daardoor weg. Dat heet common-mode rejection en het is het hele punt van gebalanceerd. Hoe langer de kabel, hoe meer er onderweg binnenkomt en hoe groter de winst als je het weghaalt. Met gebalanceerde kabels overbrug je tientallen meters zonder dat je mix last heeft van ruis.

Verwacht geen vollere bas of mooiere hoge tonen. Het signaal wordt niet beter, alleen schoner. Veel apparaten zijn intern zelfs ongebalanceerd en maken pas bij de XLR-uitgang een gebalanceerde versie. De winst zit uitsluitend in wat er onderweg niet bijkomt.

» Doe de Interactieve Keuzehulp DJ-controller
» Bekijk alle DJ-controllers met XLR-uitgangen
» Bekijk alle DJ-controllers met 6.3 mm TRS-uitgangen

Wanneer je er in de praktijk echt iets aan hebt

Thuis, met de controller op een meter van je monitors, is RCA doorgaans prima. Tot zo’n drie tot vijf meter kabel hoor je zelden verschil. Daarna wordt het interessant: speakers op statieven aan weerszijden van een zaal, een PA-rack achter het podium, of een versterker in een hok naast de booth. Dan ligt er zomaar tien of twintig meter kabel, vaak vlak langs stroomkabels en lichtsturing.

Er is nog een reden. Hangen je controller en de PA aan verschillende stopcontacten, dan kan een klein spanningsverschil tussen de massa’s als een zoemtoon in de speakers komen, de bekende aardlus. Bij een gebalanceerde verbinding refereert het signaal aan zichzelf en niet aan die massa, waardoor zo’n verschil veel minder kans krijgt.

Let wel: simpelweg een verloopkabel van ongebalanceerd naar gebalanceerd heeft geen zin, want beide apparaten moeten meedoen. XLR uit de controller naar een RCA-ingang op de versterker met een verloopkabel ertussen? Dan negeert de versterker één signaalader en is de hele verbinding gewoon ongebalanceerd. Het werkt verder prima, maar het voordeel van de gebalanceerde verbinding is verdwenen.

RCA-kabels

Geen XLR op je controller? Zo los je het op

XLR-uitgangen vind je op clubmixers en de grotere controllers, zoals de Pioneer DDJ-RX.

Op kleine en budgetcontrollers is RCA de norm, soms met een 6,3 mm jack als master.

Is de 6.3 mm jackuitgang TRS en volgens de handleiding gebalanceerd, dan kun je er met een TRS-naar-XLR-kabel gebalanceerd mee naar de PA.

Zit er alleen RCA op, dan is een DI-box de oplossing. Die maakt met een transformator een gebalanceerd signaal van een ongebalanceerd.

» Bekijk alle XLR-jack verlooppluggen en kabels
» Bekijk alle 6.3 mm TRS jack-kabels
» Bekijk alle DI-boxen
» Bekijk alle RCA-kabels

De OPUS-QUAD van Pioneer DJ heeft het allemaal: RCA op de master 2, XLR op master 1 en gebalanceerde 6.3 mm jacks (oftewel: TRS) op de booth-uitgangen

XLR of 6,3 mm TRS-jack: wat is het verschil?

Elektrisch doen XLR en een 6,3 mm TRS-jack precies hetzelfde: drie geleiders, hetzelfde lijnniveau en dezelfde storingsonderdrukking. Het verschil zit in de plug zelf en in de apparatuur aan de andere kant van de kabel. Welke van de twee je kiest, bepaal je dus op basis van je speakers en mixer, niet op basis van geluidskwaliteit.

XLR heeft een vergrendeling: de plug klikt vast en komt er pas uit als je het lipje indrukt. Struikelt iemand op het podium over een kabel, dan blijft de verbinding zitten. Daarom hebben actieve PA-speakers en mengpanelen vrijwel altijd XLR-ingangen. Een XLR-aansluiting is bovendien altijd als gebalanceerd bedoeld, dus daar hoef je niet over na te denken.

Een TRS-jack is slanker, zodat fabrikanten hem makkelijker op een kleine behuizing kwijt kunnen. Daar staat tegenover dat de plug niet vergrendelt. Bovendien is hij langer, waardoor je de connector en de ingang eerder beschadigt als je ertegenaan stoot. En kijk altijd op de achterkant van het apparaat of in de handleiding of de jack-uitgang wel echt gebalanceerd is en gebruik voor een gebalanceerde ook echt TRS-kabels, niet TS (TS werkt op zich prima, maar het geluid is dan niet gebalanceerd).