Trompetmondstuk kiezen: wat de code 7C je wel en niet vertelt

Op een trompetmondstuk staat een code als 7C, 5C of 1½C. Die ‘Bach-codes’ zijn geen rangorde van beginner naar meester. Ze zijn een maatsysteem dat vertelt hoe wijd en hoe diep de cup is, en daarmee hoe het mondstuk klinkt en speelt. In dit artikel helpen we je deze code te ontcijferen.

Cijfer en letter: zo lees je een Bach-code

Een mondstuk bestaat uit vier delen: de rand, de cup, de keel en de backbore. De rand is het ringetje waar je lippen op rusten. De cup is het kommetje daarachter, de keel de nauwste doorgang en de backbore het stuk dat weer uitloopt richting de trompet.

De letter in de Bach-code staat voor een vaste combinatie van een bepaalde cupdiepte én een specifieke backbore (bijv. C = medium cup met #10 backbore).

Het cijfer staat voor de diameter van de cup, en het werkt anders dan je zou verwachten: een lager cijfer betekent juist een wijdere cup. De reeks loopt van 1 tot 11,25, grofweg van 17,5 millimeter tot 15,65 millimeter. Een 1½C is dus duidelijk wijder dan een 7C, al lijkt het andersom. In mijn eigen koffer zat destijds ook zo’n 7C, en jarenlang had ik geen idee wat die 7 nu eigenlijk betekende.

De letter geeft, zoals gezegd, onder andere de diepte van de cup aan. A is zeer diep en levert een grote, donkere klank. B is middeldiep en vol. C is medium, de middenweg. E is ondiep. Een 7C is dus een cup aan de smallere kant met een gemiddelde diepte. Een 1½C is wijd met diezelfde gemiddelde diepte. Twee heel verschillende mondstukken met dezelfde letter.

» Bekijk alle trompetmondstukken

Wat je hoort: diep klinkt warm, ondiep klinkt helder

De diepte van de cup bepaalt voor een groot deel de klankkleur. Een diepere cup geeft een rondere, warmere klank die je al snel klassiek noemt. Een ondiepere cup klinkt helderder en scherper. Speel dezelfde passage achter elkaar op een A, een C en een E, en zelfs een ongeoefend oor hoort het verschil.

De diameter werkt op een andere manier. Een wijde cup, dus een laag cijfer, hoort bij de volle klank van een orkest of harmonie. Een smallere cup, met een hoger cijfer, kom je eerder tegen bij lead- en bigbandspel: meer flexibiliteit en makkelijker in de hoogte, maar dat gaat ten koste van de klank. Een wijd mondstuk is dus niet beter dan een smal mondstuk.

Wanneer je van de 7C afstapt

De 7C zit doorgaans gewoon bij de trompet in de koffer en is het meest verkochte mondstuk voor beginners. Daardoor wordt het te vaak gezien als een beginnersding, iets dat je ontgroeit. Dat klopt niet helemaal.

Je stapt dus niet over omdat je een bepaald aantal jaren les hebt gehad, of omdat iemand in de pauze roept dat een 7C niets is. Je stapt over als je een reden hebt die je zelf kunt benoemen. Je wilt een andere klank, of je speelt in een andere context. Wie van de harmonie naar een bigband verhuist, zoekt iets anders dan wie het omgekeerde doet.

Test een nieuw mondstuk ook niet op één avond. Na vijf minuten voelt alles nieuw en dus anders, en anders lijkt al snel beter. Neem een paar weken, speel steeds hetzelfde stuk, en neem het op als je kunt. Wil je een kleine stap, dan zit een 5C tussen de 7C en de 3C in. Wie meteen naar een 1½C springt, maakt een grote sprong in diameter en merkt dat vrijwel direct.

Een verkeerd mondstuk en je uithoudingsvermogen

Je lippen rusten op de rand en trillen in de vrije ruimte van de cup daarachter, en alle druk van de trompet komt op dat kleine ringetje terecht. Past de rand of de cup niet bij je mond en je embouchure, dan ga je automatisch compenseren: meer druk, meer spanning in de lippen, meer lucht dan nodig is. Dat gaat een tijdje goed. Daarna niet meer.

Het lijkt op een fietszadel dat net verkeerd staat. De eerste kilometer merk je niets, na een uur voel je alles. Zo werkt het ook hier: vermoeidheid na een kwartier spelen is vaak een signaal. Het hoeft niet altijd aan het mondstuk te liggen, want techniek en conditie spelen net zo goed mee. Maar wie met een ander mondstuk opeens de hele repetitie volhoudt, heeft het antwoord.

Het cijfer en de letter vertellen je hoe de cup is gevormd, en dat is nuttig. Of hij bij jóúw lippen past, vertellen ze niet. Dat merk je pas in de derde week, in de laatste tien maten van het laatste stuk.