Vliegen met muziekinstrumenten: 5 tips voor een veilige reis

Reizen met een vliegtuig is leuk maar kan ook veel stress geven, met name als je je kostbare instrument mee wil (of moet) nemen. Neem je je instrument mee als handbagage of als ruimbagage? Hoe bescherm je je instrument? Wat zijn de voor- en nadelen? In dit blog geven we je een aantal tips voor het vliegen met muziekinstrumenten.

#1 Moet je instrument echt mee?
#2 Reisverzekering
#3 Ruimbagage of handbagage?
#4 Check je tas of koffer op ‘gevaarlijke’ accessoires
#5 Zorg dat je op tijd incheckt!
‘United Breaks Guitars’
Flightcases
Al veertig jaar dezelfde flightcase

#1 Moet je instrument echt mee?

Afhankelijk van je bestemming en het instrument dat je speelt kan het handiger zijn om ter plekke een instrument te lenen of huren. Natuurlijk speel je liever op je eigen instrument, maar bedenk van tevoren goed of het wel het risico waard is. Als je als trompettist op vakantie gaat en je wil je embouchure op peil houden, dan kun je ook alleen je mondstuk meenemen.

#2 Reisverzekering

Check of je een reisverzekering hebt en of deze ook eventuele schade aan je muziekinstrument dekt. Daarnaast is het aan te raden het serienummer van je instrument te noteren en naar jezelf te mailen, het liefst met gedetailleerde foto’s. Als je bij de douane te maken hebt met een fanatieke ambtenaar en je kunt niet bewijzen dat het jouw instrument is, dan is de kans aanwezig dat je invoerrechten moet betalen. Als je de aankoopbon hebt, neem deze dan altijd mee.

#3 Ruimbagage of handbagage?

Omdat iedere vliegmaatschappij andere regels heeft, is het verstandig om van tevoren goed te informeren naar de mogelijkheden die er zijn. Telefonisch contact is vaak het beste. Zorg voor duidelijke labels aan je koffer of tas met daarop je contactinformatie en wat de inhoud is. Neem je instrument bij voorkeur altijd mee als handbagage. Je kunt er namelijk niet vanuit gaan dat een gitaar in een stevige gitaarkoffer automatisch onbeschadigd aankomt. Je kunt ook een gitaartas gebruiken – de kans dat je gitaar in het bagage-vak boven de stoelen past is dan groter. Stickers met ‘Fragile’ en ‘This side up’ worden helaas vaak genegeerd door de mensen die de bagage moeten verwerken. Voor grote, zware instrumenten zoals digitale piano’s, cello’s en contrabassen gelden er aparte regels. Soms moet je deze verplicht inchecken als ‘bijzondere’ bagage en in enkele gevallen ben je zelfs verplicht om een extra stoel te boeken.

#4 Check je tas of koffer op ‘gevaarlijke’ accessoires

Het zal niet de eerste keer zijn dat een simpel tangetje om je snaren af te knippen ingenomen wordt door de douane omdat dit gezien wordt als wapen. Ook olie voor ventielen of kleppen kan ingenomen worden – je mag immers maar een zeer kleine hoeveelheid vloeistof meenemen als handbagage. Het beste is om alle accessoires in je ruimbagage te stoppen.

#5 Zorg dat je op tijd incheckt!

Wie het eerst komt, wie het eerst maalt. De kans is groter dat je probleemloos door kunt lopen als je een van de eerste bent. Is je vlucht volgeboekt, dan zal er gezegd worden dat je gitaar te groot is en dat je deze moet inchecken als ruimbagage. De ervaring leert echter dat als je stug volhoud dat je vaker reist met je gitaar en het nooit eerder een probleem is geweest, je uiteindelijk gewoon door kunt lopen. Zeker als je gitaar in een softcase zit. Wees dus zelfverzekerd en laat je niet zomaar iets wijsmaken. Mocht je instrument niet in de bagageruimte boven de stoelen passen is er nog een optie – veel vliegtuigen hebben een aparte ruimte voor het luchtpersoneel waar je in overleg met de steward of stewardess meestal je instrument wel mag stallen.

Heb jij goede of juist slechte ervaringen met vliegreizen met jouw instrument? Deel ze in de comments!

‘United Breaks Guitars’

Je gitaarkoffer kan nog zo hufterproof zijn en je flightcase gepantserd, de inhoud ervan blijft gevoelig voor gooi- en smijtwerk. Ook al staat er met koeienletters this side up, fragile en handle with care op de koffer of kist, het is altijd tricky om je kostbare instrument uit handen te geven, zeker als je gaat vliegen.

Gooi- en smijtactie

Fijn om je lieveling na de vlucht heelhuids van de transportband te kunnen plukken. Aan de andere kant kan schade aan je instrument je carrière in een zeldzaam geval een boost geven. De Amerikaanse gitarist Dave Carroll profiteert nog steeds van een gooi- en smijtactie van United Airlines in 2009. Tijdens een overstap van zijn band op Chicago’s O’hare International Airport zag hij dat grondpersoneel met hun gitaarkoffers smeet. Eenmaal geland op de bestemming Omaha (Nebraska) bleek de hals van zijn akoestische Taylor-gitaar in tweeën gebroken. De gitarist onderhandelde, zonder succes, negen maanden lang met de vliegtuigmaatschappij over schadevergoeding. Carroll zei uiteindelijk dat hij met 1200 dollar aan vliegtickets, ter compensatie, akkoord zou gaan. United Airlines hield de poot stijf. Want de muzikant had niet, zoals de voorschriften vereisen, binnen 24 uur zijn klacht had ingediend.

Viraal

Om zijn frustratie te kanaliseren schreef hij het liedje United Breaks Guitars en maakte er een kolderieke video bij. Citaat uit de tekst: “I should have flown with someone else / Or gone by car/ Cause United Breaks Guitars”. De video ging ‘viraal’ en had binnen een maand tien miljoen hits op YouTube. Het werkte. Gitaarfabrikant Taylor verblijde de gedupeerde muzikant met een nieuwe gitaar, terwijl het aandeel United Airlines op de beurs dramatisch zakte. De maatschappij, tot wanhoop gedreven, stelde Carroll voor te betalen om de video te verwijderen. Maar voor de gitarist ging het niet meer om geld. Hij weigerde. United Breaks Guitars werd intussen zo populair dat er een geval bekend is van passagiers die spontaan het lied aanhieven toen ze per shuttle naar een terminal op de luchthaven Newark (New Jersey) werden gereden.

Flightcases

Flightcases, zoals we die nu kennen, zijn in de jaren zestig ontwikkeld op basis van specificaties van de America Transport Association (ATA), het tegenwoordige A4A waarin verschillende luchtvaartmaatschappijen zijn vertegenwoordigd. De zogenaamde ATA 300 cases waren er in drie kwaliteitscategorieën en altijd wit van kleur, zodat ze ’s nachts bij het inladen niet onopgemerkt bleven. Tegenwoordig hebben flightcases alle kleuren van de regenboog en zijn ze er behalve in hout ook in kunststof. Overigens, dat een flightcase onverwoestbaar is volgens de fabrikant, zegt nog niets over de conditie van het instrument dat erin zit. Uiteraard denken fabrikanten diep na over de veilige plaatsing van instrument of apparatuur in de flightcase.

Wat voor flightcase?

”Kunststof flightcases zijn interessant voor vervoer per vliegtuig”, zegt Jos van der Werf van Van der Werf Flightcases in Schoonebeek. ”Omdat ze lichter in gewicht zijn, scheelt het enorm in de vrachtkosten. Kunststofkisten zijn duurder dan houten cases, maar het prijsverschil is snel terugverdiend.” Van der Werf levert aan verschillende bekende groepen en artiesten in het land. Ook híj gebruikt kunststof met een celstructuur, ontwikkeld door vliegtuigbouwer Fokker. Kwalitatief hoeft de kunststof flightcase niet onder te doen voor een berkenhouten versie. ”We kunnen zelfs kunststof cases bouwen die stérker zijn.” Wat de houten kisten betreft gebruikt Van der Werf zelf berkenhout, maar ook het goedkopere meranti is geschikt voor flightcases. Hobbybouwers gebruiken vaak berken/populieren- of berken/vurenhout-multiplex. Zelf een flightcase bouwen is goedkoper, maar vereist technisch inzicht, hoewel het ook weer geen rocket science is. Flightcase-materialen als vlindersloten, popnagels, zwenkwielen en hoekprofielen zijn makkelijk te vinden. Bouwtekeningen zijn te downloaden.

Softie?

Kort door de bocht ben je als muzikant ofwel een softie ofwel een rigid. De eerste zweert bij zachte (kunststof) hoezen om z’n instrument op te bergen, de tweede gebruikt opbergmateriaal van hout, aluminium, of hard kunststof. De keuze heeft te maken met de aard en duur van het transport, maar ook met de omvang van de bagageruimte. Instrumenten in zachte hoezen vinden makkelijker nog een plekje in een volle bus, al is de kans op beschadiging groter. Drummers maken in toenemende mate gebruik van harde kunststof boxen. Een van de populaire merken van dit type producten is het Britse Hardcase (rigid plastic drumcases).

Al veertig jaar dezelfde flightcase

Het geheim van een goede flightcase is dat hij de band die hem gebruikt, ruim overleeft. Neem nu een groep als The Nits. Die bestaat gelukkig nog, maar kijk eens naar hun flightcases, of beter gezegd hun roadboxes, zoals ze zelf noemen. De bandleden sleuren die kisten al meer dan veertig jaar over the Dutch Mountains heen. Ze zijn niet kapot te krijgen die krengen. Ze zijn zo oud dat ze museale waarde hebben gekregen. Als The Nits dead and gone zijn, zijn daar nog hun tourkisten, vol krassen en stickers.

Eigenhandig vervaardigd

The Nits gebruiken fraaie exemplaren die door Nits-drummer Rob Kloet begin jaren zeventig eigenhandig zijn vervaardigd. Het gaat om The small red one, zeg maar: de kleine rooie en (another fine Rob Kloet product): The big red cable case. ”Ach, ik kon wel aardig timmeren”, zegt Kloet als we hem bellen over de museumstukken. ”We deden in die beginperiode alles zelf. Dus ik ging eens kijken hoe dat moest, zo’n kist timmeren. Ik kocht m’n sluitingen en hoeken bij Piet Meekel Flightcases en ik liet bij de houtboer 10 millimeter dik multiplex op maat zagen. En al doende leert men. Toen zo’n kist door z’n wielen zakte, begreep ik dat je de wielen niet direct aan de bodem moet bevestigen, maar dat je er eerst een plaat op moet schroeven. We hebben ook gehad dat de wielen van een kist door de deksel van een andere kist zakten. Tegenwoordig heb je daar speciale profielen voor.” Het flightcase-imperium van The Nits groeide met de jaren. Toetsenist Robert Jan Stips bracht een enorme Leslie-box case mee (een Leslie-box is een speaker voor een Hammond orgel). Stips gebruikte die kist al toen hij nog bij Sweet d’Buster speelde. Oorspronkelijk zat hij bij de tourbagage van Focus. Rob Kloet bouwde kisten en verbouwde ze ook, of richtte ze anders in. Een case die eerst gebruikt werd voor sound-effectapparaten is tegenwoordig een lichtkabelkist. ”Je spullen hergebruiken is altijd goed”, zegt Kloet. ”Je gaat toch niet steeds een nieuwe flightcase kopen? Hoewel, tegenwoordig zijn ze waanzinnig goedkoop. We hebben pas twee mengtafeltjes gekocht met een kist eromheen, écht voor weinig geld.” Kloet gelooft niet dat de oude kisten veel geld waard zijn. Een veiling bij Christie’s zit nog niet in de planning. ”Maar fans vinden zo’n ding natuurlijk fantastisch, bijvoorbeeld als salontafel in hun woning.’’