Met een handtrommel wordt normaal gesproken een houten frame bedoeld waarover aan één kant een vel gespannen is. Een andere benaming voor handtrommel is ook wel frame-drum of lijsttrommel. Overal ter wereld kom je verschillende soorten frame drums tegen. Deze worden ook op verschillende manieren bespeeld.
Oorsprong van het instrument
De handtrommel is een van de oudste instrumenten die de mensheid kent. De oorsprong van dit percussie-instrument is enorm lastig om te achterhalen, doordat iedere cultuur een eigen traditionele variant heeft. Wel zijn we er vrij zeker van dat dit type trommel oorspronkelijk in religieuze toepassingen gebruikt werd.
Soorten handtrommels: van klein kinder-instrument tot sjamanistische drum
Frame drums kunnen een diameter hebben van ongeveer 6 tot 30 inch. Voorbeelden van handtrommels zijn de bodhrán (Ierland en Schotland), de daf (Iran), de tar (Noord-Afrika/Midden-Oosten) en de mizhar (Syrië). Handtrommels worden vaak gebruikt bij bepaalde rituelen en vieringen. Een bekend voorbeeld is de sjamanistische drum, of shaman drum. Deze wordt ook wel gebruikt bij klanktherapie en muziektherapiesessies. Sommige lijsttrommels maken een rinkelend geluid doordat ze voorzien zijn van schellen. In Europa kennen we die variant als de tamboerijn. Kleine lijsttrommels en tamboerijnen zijn populair als instrumenten voor kinderen, onder andere op basisscholen, omdat ze eenvoudig te bespelen zijn.
Handtrommel spelen
Sommige handtrommels worden met de hand bespeeld en andere, zoals de bodhrán, worden juist met een stok bespeeld. Zo’n stok heet ook wel een tipper of klopper. In het geval van de bodhrán worden beide uiteindes van de tipper gebruikt. Iedere frame drum heeft een andere techniek. Sommige lijsttrommels worden in het midden bespeeld, maar er zijn ook genoeg voorbeelden van frame drums die juist aan de rand van het vel bespeeld moeten worden.
Materiaal van de handtrommel
De basis van een handtrommel is een vrij ondiepe ring met daarover een slagvel gespannen. Hout en fiberglas zijn de meest voorkomende materialen voor de ring. De meeste handtrommels hebben een natuurlijk vel, meestal een geitenhuid of buffelhuid. Tegenwoordig zie je steeds vaker dat er ook synthetische vellen gebruikt worden. Het voordeel van synthetische vellen is dat ze minder gevoelig zijn voor wisselingen in temperatuur en vochtigheid. Het nadeel is dat je ze minder makkelijk kunt stemmen. Een frame drum met een natuurvel kun je hoger laten klinken door hem even in de zon te leggen. Maak het vel vochtig als je juist een lagere klank wilt.
Veelgestelde vragen over handtrommels
Hoe heet een handtrommel ook wel?
De handtrommel wordt ook wel frame drum of lijsttrommel genoemd. Daarnaast kennen verschillende culturen hun eigen varianten op de handtrommel, zoals de Ierse bodhrán en de Turkse bendir.
